Avrupa Birliği (AB) devlet ve hükümet başkanları, Brüksel’de yapılan zirvede, Rusya’ya ait ve AB’de yaptırımlar nedeniyle dondurulan devlet varlıklarının Ukrayna’ya destek amacıyla kullanılması konusunu ele alıyor. Gündemdeki plan, bu varlıkların finansal temel olarak değerlendirilmesini ve AB’nin ilgili finans kuruluşları üzerinden borçlanarak elde edeceği kaynağı kredi şeklinde Ukrayna’ya aktarmasını öngörüyor. Modelde, savaş sonrası Rusya’nın tazminat ödemesi halinde varlıklarına yeniden erişebilmesi, Ukrayna’nın da bu tazminatlarla AB’ye olan kredi borcunu geri ödemesi hedefleniyor.
Belçika’nın çekinceleri
Düzenlemenin hayata geçebilmesi için tüm üye devletlerin onayı gerekiyor. Bu noktada, dondurulan Rus varlıklarının önemli bir bölümünün kendi finans kurumlarında tutulduğu Belçika, hukuki ve mali risklere işaret ederek çekincelerini dile getiriyor. Brüksel yönetimi, olası uluslararası hukuk süreçleri, tazmin yükümlülükleri ve Rusya’nın siyasi ya da ekonomik misilleme ihtimaline dikkat çekiyor. Belçika, risklerin tek bir ülke üzerinde toplanmaması, AB genelinde paylaşılması ve yeterli garanti mekanizmalarının oluşturulması gerektiğini savunuyor.
Dondurulan devlet varlıklarının bu şekilde değerlendirilmesi, uluslararası hukuk açısından tartışmalı bir adım olarak görülüyor. Uzmanlar, hem Rusya’nın muhtemel itirazları hem de benzer uygulamaların gelecekte başka ülkeler için emsal teşkil edip etmeyeceği konusunda farklı görüşler dile getiriyor. Zirve sonunda, bu varlıkların Ukrayna için hangi koşullarda ve hangi sınırlar çerçevesinde kullanılabileceğine ilişkin daha somut bir çerçevenin ortaya çıkması bekleniyor.
Ne kadar paradan bahsediliyor?
AB Komisyonu’nun hesaplamalarına göre, Rusya’ya ait dondurulmuş varlıklardan toplamda 210 milyar Euroya kadar Ukrayna için kullanılabilir. Bunun 90 milyar Eurosunun, önümüzdeki iki yıl içinde Ukrayna’ya aktarılması öngörülüyor. Uluslararası Para Fonu (IMF) ve AB Komisyonu’nun tahminlerine göre, Ukrayna’nın 2026’dan 2027 sonuna kadar olan dönemdeki ek finansman ihtiyacı 137 milyar Euroyu biraz aşıyor. Avrupa Birliği, bu ihtiyacın yaklaşık üçte ikisini karşılamayı hedefliyor.
Bu paralar nerede tutuluyor?
Söz konusu tutarın büyük bölümü, yaklaşık 185 milyar Euro, Brüksel merkezli finans şirketi Euroclear tarafından yönetiliyor. Euroclear, “merkezi saklamacı” olarak adlandırılan ve büyük ölçekli menkul kıymetlerin güvenli saklanmasından sorumlu bir kurum. Geriye kalan yaklaşık 25 milyar Euro ise başta Fransa ve Belçika olmak üzere, Almanya, Kıbrıs Cumhuriyeti (Güney Kıbrıs) ve İsveç’teki çeşitli finans kuruluşlarında tutuluyor. Ayrıca çok küçük bir kısmın da Lüksemburg merkezli bir diğer merkezi saklamacı kurum olan Clearstream tarafından yönetildiği belirtiliyor.
