DÜSSELDORF – Almanya’da karnaval sezonunun “beşinci mevsim” olarak adlandırılan doruk noktası Rosenmontag (Güller Pazartesi) geçitleri, bu yıl sadece eğlenceye değil, uluslararası bir hukuk krizine de sahne oldu. Düsseldorf’un dünyaca ünlü karnaval arabası tasarımcısı Jacques Tilly, Rusya’nın hakkında başlattığı cezai kovuşturmaya, hazırladığı yeni Putin figürleriyle yanıt verdi.
Rusya’nın hapis istemine karnaval salvosu
Jacques Tilly, geçtiğimiz yıllarda hazırladığı Vladimir Putin figürleri nedeniyle bir süredir Moskova’da gıyaben yargılanıyor. Rus devlet organlarını ve ordusunu aşağılamakla suçlanan heykeltıraş, suçlu bulunması halinde para cezası ya da 10 yıla kadar hapis cezası tehlikesiyle karşı karşıya.
Tilly bu baskıları bir “mizah unsuru” olarak nitelendirerek çalışmalarına ara vermeden devam ediyor. Rusya’nın yargılama süreci hakkında kendisine resmi bir tebligat bile göndermediğini belirten Tilly, “Şu an Moskova’da bir karnaval arabasına karşı dava yürütülüyor olması başlı başına komik. Bunu mizah kategorisinde değerlendiriyorum ve aptalların özgürlüğünü sınırlarına kadar kullanmaya devam edeceğim” ifadelerini kullandı.
“Putin bununla yaşamak zorunda”
Tilly, Rus yargısının kendisini yıldırmasına izin vermeyeceğini net bir dille ifade etti. Savunma için Moskova’ya avukat göndermediğini belirten ünlü sanatçı, süreci sadece uzaktan ve “eğlenerek” izlediğini dile getirdi. Tilly’ye göre, hicvin gücü karşısında baskı kurmaya çalışmak, karnavalın doğasındaki özgürlük ruhuna aykırı bir çaba.
Putin ve Trump aynı karede
Bu yılki Düsseldorf geçidinde Tilly’nin atölyesinden çıkan üç farklı Putin karikatürü sokaklardaydı. En dikkat çekici sahnelerden birinde Kremlin lideri, mavi bir Almanya için Alternatif (AfD) dronunu kontrol ederken tasvir edildi. Bir diğer arabada ise Putin, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Donald Trump ile birlikte Avrupa’yı iştahla yerken görüldü.
Doğrudan kendisine açılan davaya atıfta bulunan üçüncü tasarımda ise; öfkeli bir Putin figürü, elinde küçük bir yelpazeyle kendisine karşılık veren bir karnaval soytarısını şişe geçirmiş halde betimlendi.
Siyasi hicvin hedefinde Merz de var
Karnaval geçitleri sadece dış politikayı değil, Almanya’nın iç siyasetini de sert bir dille eleştirdi. Geçitlerde Başbakan Friedrich Merz’e yönelik sadomazoşist göndermeler içeren figürler dikkat çekti. Köln, Düsseldorf ve Mainz kentlerinde eş zamanlı düzenlenen geçitlerde, siyasi figürlerin kartonpiyerden yapılan devasa maketleri binlerce kişinin önünden geçti.
Düsseldorf’ta yüz binlerce kişinin katıldığı Rosenmontag kutlamaları, Tilly’nin cesur tasarımlarıyla bir kez daha ifade özgürlüğünün kalesi haline geldi. Rusya’nın baskılarına verilen bu yanıt, karnavalın sadece bir eğlence değil, aynı zamanda güçlü bir siyasi protesto aracı olduğunu bir kez daha kanıtladı.
Jacques Tilly kimdir?
Jacques Tilly, 1963 yılında Düsseldorf’ta doğan Alman heykeltıraş, iletişim tasarımcısı ve hiciv sanatçısıdır. Düsseldorf Üniversitesi’nde (HHU) tasarım eğitimi alan Tilly, 1983 yılından bu yana Düsseldorf Karnavalı için siyasi içerikli geçit arabaları (Motivwagen) tasarlamaktadır. Çalışmalarında “Narrenfreiheit” (soytarı/budala özgürlüğü) kavramını temel alarak; din, siyaset ve toplumdaki tabu konuları korkusuzca eleştirmesiyle tanınır.
Özellikle Vladimir Putin, Donald Trump ve çeşitli dini liderlere yönelik hazırladığı keskin hicivli figürler, dünya basınında geniş yankı uyandırmaktadır. Sadece bir sanatçı değil, aynı zamanda demokrasi ve ifade özgürlüğü savunucusu olan Tilly, çalışmalarını “provokasyon yoluyla aydınlanma” olarak tanımlamaktadır. Bugüne kadar pek çok kez tehdit ve dava süreçleriyle karşı karşıya kalmasına rağmen, tasarımlarındaki provokatif dozajı düşürmeyerek modern siyasi karikatürün heykel sanatındaki en önemli temsilcilerinden biri haline gelmiştir.
Siyasi hicvin korkusuz ustası
Jacques Tilly, Düsseldorf Karnavalı’nın sadece bir eğlence değil, aynı zamanda keskin bir siyasi protesto platformu olmasını sağlayan isimdir. 1983’ten bu yana hazırladığı geçit arabaları, “provokasyon yoluyla aydınlanma” felsefesini taşır. İşte Tilly’nin dünya başkentlerini ayağa kaldıran en meşhur tasarımlarından bazıları:
Diplomatik krizlerin odağındaki Putin tasarımları
Tilly, Vladimir Putin’i yıllardır hedef almaktadır. 2022 yılında, Ukrayna işgalinin hemen ardından Putin’i “Ukrayna’yı yutmaya çalışan bir dev” olarak tasvir etmiş, bu tasarım savaşın ilk günlerindeki direnişin sembollerinden biri olmuştur. 2025 yılında ise Putin’i, elleri kanlı bir mahkum olarak betimlemiş; bu eser Rusya’da hakkında “orduya hakaret” suçlamasıyla gıyabi dava açılmasına neden olmuştur. En büyük yankıyı ise Rus Ortodoks Kilisesi Patriği Kirill ile Putin arasındaki dini ve siyasi ilişkiyi sert bir cinsel metaforla eleştiren tasarımı yaratmıştır.
“Brexit” ve Theresa May: İngiltere sokaklarında bir karnaval arabası
2017 yılında tasarladığı, İngiltere Başbakanı Theresa May’i “Brexit silahını ağzına dayamış” şekilde gösteren figür, sadece Almanya’da değil İngiltere’de de infial yaratmıştır. Bu devasa maket, Brexit karşıtı protestocular tarafından satın alınarak Londra sokaklarında gezdirilmiş ve İngiliz parlamentosu önündeki gösterilerin merkezinde yer almıştır.
Trump ve “Rus Ayısı”
Donald Trump’ın başkanlık döneminde Tilly, ABD siyasetini de sertçe eleştirmiştir. Özellikle Trump’ı bir Rus ayısı tarafından kontrol edilirken gösteren tasarımları, Amerikan medyasında geniş yer bulmuş ve Beyaz Saray destekçileri tarafından yoğun tepki çekmiştir. 2026 geçidinde ise Trump ve Putin’i, Avrupa’yı bir akşam yemeği gibi paylaşırken tasvir ederek transatlantik ilişkilerdeki endişeleri dile getirmiştir.
Dini tabu ve kurum eleştirileri
Tilly sadece siyasetçileri değil, kurumları da hedef alır. Katolik Kilisesi’ndeki çocuk istismarı skandallarını ve Kardinal Woelki’yi eleştiren tasarımları, Almanya’daki muhafazakar çevrelerde büyük tartışmalara yol açmıştır. Sanatçı, “hiçbir otoritenin eleştiriden muaf olamayacağını” savunarak bu baskılara her yıl yeni bir tasarımla yanıt vermektedir.
