BERLİN – Modern göç stratejisi kapsamında işgücü ihtiyacını sürdürülebilir bir zemine oturtmayı hedefleyen Federal Hükümet, 2024 ve 2025 yıllarında hayata geçirilen reformlarla yasal çerçeveyi yeniden şekillendirdi. Avrupa Birliği (AB) ve Avrupa Ekonomik Alanı (AEA) dışındaki “üçüncü ülke” vatandaşlarının istihdamı, İkamet Yasası (AufenthG) ve İstihdam Yönetmeliği (BeschV) hükümleriyle düzenleniyor. Federal İstihdam Kurumu (BA), bu süreçte işgücü piyasasına erişim izinlerinin denetlenmesinde merkezi otorite olarak kritik bir rol oynamaya devam ediyor.
Nitelikli işgücü için temel ikamet türleri ve şartlar
Nitelikli çalışanlar için sunulan ikamet modellerinde, adayın akademik derecesi ve mesleki tecrübesine göre farklı onay mekanizmaları işletiliyor. 2026 yılı itibarıyla güncelliğini koruyan temel kategoriler şunlardır:
- AB Mavi Kart (Blaue Karte EU): Akademik uzmanlar için en prestijli yoldur. Yıllık brüt geliri belirli bir eşiğin (güncel verilere göre yaklaşık 43.800 Euro) üzerinde olan sözleşmelerde, süreç BA onayından muaf tutularak hızlandırılmaktadır.
- BT uzmanları için esneklik: Bilgi Teknolojileri (BT) alanında çalışanlar için diploma şartı esnetilmiştir. En az iki yıllık kanıtlanabilir mesleki deneyime sahip uzmanlar, bu kapsamda çalışma izni alabilmektedir.
- Şirket içi transferler (ICT Kartı): Yönetici ve uzman kadroların uluslararası transferlerinde kullanılan bu model, 90 günü aşan görevlendirmelerde zorunluluk arz etmektedir.
Mesleki niteliklerin tanınması ve eğitim süreçleri
Yabancı diplomaların denkliği süreci (Anerkennungsverfahren), “Yeni Dönem” düzenlemeleriyle daha esnek bir yapıya kavuşturuldu. Tanınma Ortaklıkları (Anerkennungspartnerschaft) sayesinde, adayların denklik süreci henüz devam ederken Almanya’da çalışmaya başlaması mümkün hale geldi.
Bu süreçte adaylar, kendi uzmanlık alanları dışında da haftalık en fazla 20 saate kadar ek işlerde çalışabilmektedir. Söz konusu ikamet izinleri genellikle 24 aya kadar verilmekte ve toplamda üç yıla kadar uzatılabilmektedir.
Fırsat Kartı ile puan tabanlı iş arama dönemi
Almanya, potansiyel işgücünü ülkeye çekmek amacıyla puanlama sistemine dayalı Fırsat Kartı (§20a AufenthG) modelini uygulamaktadır. Bu model, adayların niteliklerine, dil becerilerine ve tecrübelerine göre puan toplayarak Almanya’ya gelmelerine ve yerinde iş aramalarına olanak tanır. İş arama sürecinin başarıyla tamamlanmasının ardından, “Takip Fırsat Kartı” (Folge-Chancenkarte) mekanizması ile nitelikli istihdama geçiş yapılabilmektedir.
ZAV onay prosedürleri ve vize adımları
İş piyasasına giriş süreçlerini Federal İstihdam Kurumu bünyesindeki Merkezi Dış ve Uzman Yerleştirme Birimi (ZAV) yönetmektedir. Bonn, Frankfurt, Münih ve Stuttgart gibi şehirlerde uzmanlaşmış ekiplerce yürütülen süreçlerde iki temel kriter incelenir:
- Çalışma şartları: Ücret ve çalışma sürelerinin yerel standartlara veya toplu sözleşmelere uygunluğu.
- Öncelik tetkiki: Sadece yasada belirtilen özel durumlarda, pozisyon için uygun bir AB vatandaşının olup olmadığı kontrol edilir.
İşverenler, vize sürecini hızlandırmak için “Ön Onay” (Vorabprüfungsverfahren) mekanizmasını kullanarak konsolosluklardaki bekleme sürelerini önemli ölçüde kısaltabilmektedir.
Batı Balkanlar ve özel gruplar için güncel kota
Batı Balkan ülkeleri (Arnavutluk, Bosna-Hersek, Kosova, Kuzey Makedonya, Karadağ ve Sırbistan) için yıllık 50.000 kişilik özel bir kontenjan uygulanmaktadır. Öte yandan, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) listesinde yer alan 47 ülkeden sağlık ve bakım personeli alımı konusunda belirli kısıtlamalar ve özel prosedürler geçerliliğini korumaktadır.
Almanya’da yasal süreler boyunca sosyal güvenlik primlerini ödeyen ve ikamet şartlarını yerine getiren çalışanlar, belirli bir sürenin sonunda süresiz ikamet hakkı tanıyan Yerleşim İzni (Niederlassungserlaubnis) için başvuru yapma hakkına sahip olmaktadır.
