BRÜSSEL – Avrupa Birliği (AB) üye ülkeleri, havacılık sektöründe yolcu haklarını kökten değiştirecek kapsamlı bir reform paketini resmi olarak onayladı. Yaklaşık 13 yıldır müzakere edilen ve üye ülkeler arasında uzlaşılamayan yeni düzenleme, havayolu şirketlerinin yolculara karşı sorumluluklarını artırırken, özellikle Avrupa’da yaşayan ve sık sık seyahat eden göçmen aileler için büyük kolaylıklar getiriyor. Yeni kuralların 2027 yılının ortasından itibaren tüm birlik genelinde geçerli olması bekleniyor.
Tazminat hakları korunuyor ama şartlar değişiyor
Yeni reform kapsamında, uçuş iptali veya en az üç saatlik gecikmelerde yolcuların 600 Euro’ya kadar tazminat alma hakkı korunuyor. Ancak havayolu şirketlerine yönelik bilgilendirme ve ödeme sürelerinde çok daha katı kurallar getirildi. Havayolu şirketleri, seyahat bitiminden itibaren 96 saat içinde yolcuları hakları konusunda bilgilendirmek ve haklı tazminat taleplerini 30 takvim günü içinde ödemek zorunda kalacak. Yolcuların bu hakları talep etmek için dokuz ay süresi olacak.
Tazminat miktarları nasıl belirleniyor?
Mesafe bazlı tazminat sisteminde Euro para birimi üzerinden şu kriterler uygulanacak:
- 1500 kilometreye kadar olan uçuşlar için: 250 Euro
- 3500 kilometreye kadar olan ve AB içindeki uçuşlar için: 400 Euro
- 3500 kilometreyi aşan AB dışı uçuşlar için: 600 Euro
Özellikle Almanya’dan Türkiye’ye yapılan birçok uçuş mesafe sınırlarına göre üst limitlerden değerlendirileceğinden, bu düzenleme Avrupalı Türkleri doğrudan etkiliyor. Uçuşun tamamen iptal edilmesi durumunda da uçuşa 14 günden daha az bir süre kalmışsa aynı tazminat şartları geçerli olacak. Havayolu şirketlerinin tazminattan muaf olabileceği “olağanüstü durumlar” (hava muhalefeti, grevler, doğal afetler vb.) net bir şekilde listelenecek ancak şirketin bu durumu doğrudan kanıtlaması gerekecek.
Aileler ve göçmenler için ek ücret dönemi kapanıyor
Yeni yönetmelik, özellikle kalabalık ailelerin seyahat maliyetlerini düşürecek adımlar içeriyor. Artık 14 yaşından küçük çocukların uçakta anne ve babalarının yanına oturabilmesi için havayolu şirketleri ekstra koltuk rezervasyon ücreti talep edemeyecek. Bu muafiyet hamileler, hareket kabiliyeti kısıtlı kişiler ve onlara refakat eden refakatçiler için de geçerli olacak. Ayrıca biletlerdeki isim yazım hatalarının ücretsiz düzeltilmesi ve havalimanında biniş kartı (boarding pass) basımından ek ücret alınmaması da zorunlu hale geliyor.
El bagajı fiyat kurnazlığına son
Havayolu şirketleri artık bilet fiyatlarını standart olarak el bagajı dahil olacak şekilde göstermek zorunda kalacak. Böylece yolcuların yanıltıcı fiyatlarla karşılaşmasının önüne geçilecek ve internet sitelerinde şeffaf bir fiyat karşılaştırması yapılması sağlanacak. Kabine büyük sırt çantası almamayı kabul eden yolcular için ise daha ekonomik bilet seçenekleri sunulmaya devam edilebilecek.
Dönüş biletini yakma uygulaması son buluyor
Uçuşlarda sıkça yaşanan “no-show” yani gidiş-dönüş bileti alıp gidiş uçuşuna katılmayan yolcuların dönüş biletlerinin havayolu tarafından iptal edilmesi uygulaması tamamen yasaklanıyor. Gidiş uçuşunu kaçıran veya seyahat planı değiştiği için ilk uçuşu kullanmayan yolcular, hiçbir ek ücret ödemeden gidiş-dönüş biletindeki dönüş uçuşunu kullanabilecek.
Gecikmelerde ikram ve otel zorunluluğu
Havalimanındaki aksamalarda yolculara sunulacak hizmetler net sürelerle kurallara bağlandı. İki saatlik bekleyişin ardından ferahlatıcı ikramlar, üç saat sonra ana yemek ve sonrasında her beş saatte bir yeni bir öğün (günde en fazla üç öğün) sağlanması zorunlu olacak. Yolculara ayrıca internet erişimi ve en az iki telefon görüşmesi hakkı tanınacak. Geceleme gerektiren durumlarda ise otel konaklaması ve havalimanı transferleri havayolu şirketi tarafından ücretsiz karşılanacak.
Yeni kurallar ne zaman ve hangi uçuşlarda geçerli?
Düzenleme, havayolu şirketinin merkezinin nerede olduğuna bakılmaksızın AB topraklarından kalkan tüm uçuşları kapsayacak. AB dışından kalkıp AB’ye varan uçuşlarda ise yalnızca uçuşu gerçekleştiren havayolu şirketinin merkezinin AB sınırları içinde olması durumunda bu kurallar işletilecek. Şirketlerin yeni kurallara uyum sağlaması için 12 aylık bir geçiş süreci öngörülüyor. Yolcular, yeni haklarını pratik olarak 2027 yılının ortasından itibaren kullanmaya başlayabilecek.
